Şirket Değerleme Nasıl Yapılır?
3 Temel Yöntem

"Şirketim kaç para eder?" sorusu basit görünür ama yanıtı bağlama göre değişir. Ortak girişi için yaptığınız değerleme, banka kredisi için hazırladığınızdan farklı olur; hepsinden çok vergi planlaması için kullanılan rakam farklılaşır. Bu yazıda KOBİ sahiplerinin anlayabileceği üç temel yöntemi somut örneklerle açıklıyoruz.

1. Değerleme Neden Gerekir?

• Şirketi veya hissesini satmak ya da devretmek istiyorsanız
• Yeni ortak alıyorsanız ve pay oranı belirleyecekseniz
• Yatırımcı görüşmesine hazırlanıyorsanız
• Banka kredi başvurusunda teminat değeri hesaplanıyorsa
• Miras veya şirket birleşmesi süreçlerindeyseniz

2. FAVÖK Çarpanı Yöntemi (En Yaygın)

Piyasada en sık kullanılan yöntemdir. Mantık şudur: Benzer sektördeki şirketler kaç kat FAVÖK'ten el değiştiriyor?

Sektör çarpanları tipik olarak 3× ile 12× arasında değişir. Teknoloji şirketleri daha yüksek, geleneksel ticaret şirketleri daha düşük çarpanlarla işlem görür. Çarpan; büyüme hızı, müşteri tabanı kalitesi ve yönetim bağımsızlığına göre yukarı veya aşağı düzeltilir.

3. Gelir Bazlı Değerleme (DCF)

İndirgenmiş Nakit Akışı (Discounted Cash Flow) yöntemi, gelecekteki nakit akışlarını bugünkü değerine çevirir. Daha ileri düzey bir yöntemdir ve şu durumlarda tercih edilir:

• Güçlü ve öngörülebilir gelir akışı olan şirketler
• Yatırım turlarında finansal modelleme gerektiren durumlar
• Uzun vadeli sözleşmesi olan B2B SaaS veya abonelik modelleri

DCF'nin zayıf noktası: gelecek tahminlerine aşırı duyarlıdır. Büyüme oranını %2 değiştirdiğinizde değer %20-30 farklılaşabilir. Bu yüzden KOBİ'lerde genellikle FAVÖK yöntemiyle birlikte kontrol aracı olarak kullanılır.

4. Varlık Bazlı Değerleme

Şirketin net varlık değerini hesaplar: Toplam Varlıklar − Toplam Borçlar = Özsermaye. Saf muhasebe değeridir ve genellikle en düşük değeri verir.

Ne zaman kullanılır? Maddi varlıkları ağır basan sektörlerde (gayrimenkul, imalat, nakliye) veya tasfiye senaryolarında. Hizmet şirketlerinde insani ve markayı dışladığı için yetersiz kalır.

5. Değerlemeyi Etkileyen 6 Faktör

• FAVÖK marjı: Yüksek marj, daha yüksek çarpan anlamına gelir
• Büyüme hızı: Yıllık %20+ büyüyen şirket daha cazip
• Müşteri konsantrasyonu: En büyük müşteri toplam gelirin %30'undan fazlasını oluşturuyorsa risk primi düşer
• Yönetim bağımsızlığı: Şirket kurucusuz çalışabiliyorsa değer artar
• Tekrarlayan gelir: Abonelik, sözleşme veya mağaza kart gelirleri premium değer yaratır
• Sektör döngüsü: Değerleme yaparken piyasanın hangi evresinde olduğu önemlidir

6. Değerleme Öncesi Hazırlık Listesi

• Son 3 yılın vergi beyannamesi ve bilanço
• Müşteri listesi ve gelir konsantrasyon analizi
• Normalize FAVÖK hesabı (tek seferlik giderleri çıkarın)
• Borç ve alacak yaşlandırma raporu
• Mevcut sözleşme ve yükümlülükler