Kamuyu Aydınlatma Platformu'ndan (KAP) indirdiğiniz bir finansal rapor, yüzlerce satırlık bilanço, gelir tablosu ve nakit akış tablosu kalemi içerir. Bu yoğunluk, birçok bireysel yatırımcının mali tabloyu hiç açmadan yalnızca fiyat grafiğine bakmasına neden olur. Oysa şirketin gerçek hikâyesi bu tablolarda saklıdır — ve iyi haber şu: doğru 9 kalemi bilirseniz, tablonun %90'ını okumadan da sağlıklı bir ilk değerlendirme yapabilirsiniz.
Bu yazı, FinansPusula Yatırımcı aracının analiz ederken kullandığı temel kalemleri, "neden önemli?" sorusuyla birlikte açıklıyor.
Şirketin kontrol ettiği tüm ekonomik kaynakların büyüklüğü. Tek başına "büyük varlık = iyi şirket" anlamına gelmez; asıl soru, bu varlıkların ne kadar verimli kullanıldığıdır. Hasılatın toplam varlıklara oranı (varlık devir hızı) bu verimliliğin en yalın göstergesidir.
Varlıklardan tüm yükümlülükler düşüldükten sonra pay sahiplerine kalan kısım. Özkaynağın dönemler arasında azalması, zarar, temettü dağıtımı veya muhasebe düzeltmeleri gibi nedenlerle olabilir — her durumda "neden?" diye sorulması gereken bir sinyaldir.
Bu iki kalemin farkı işletme sermayesini verir. Dönen varlıklar kısa vadeli yükümlülükleri karşılamıyorsa (negatif işletme sermayesi), şirket önümüzdeki 12 ayda borç çevirme baskısı altında olabilir. Bu, akademik iflas tahmin modellerinin de (ör. Altman Z-Score'un X₁ bileşeni) ilk baktığı yerdir.
Kriz anında şirketi ayakta tutan tampon. Nakdin kısa vadeli borçlara oranı, "yarın kredi muslukları kapansa şirket kaç ay dayanır?" sorusunun kaba cevabıdır.
Bu iki kalem hasılattan belirgin biçimde hızlı büyüyorsa dikkat: şirket satamadığı malı stokluyor ya da tahsil edemediği satışı gelir yazıyor olabilir. Alacak/stok büyümesinin hasılat büyümesiyle kıyası, klasik bir erken uyarı taramasıdır.
Hasılat büyümesi tek başına yetmez; brüt kâr marjının (brüt kâr / hasılat) seyri, şirketin fiyatlama gücünü gösterir. Marjı daralarak büyüyen şirket, pazar payını kârlılıktan feda ederek alıyor olabilir.
Şirketin asıl işinden kazandığı para. Dönem kârı yüksek ama esas faaliyet kârı zayıfsa, kârın kaynağı faiz geliri, varlık satışı veya kur farkı gibi sürdürülemez kalemler olabilir.
Yüksek enflasyon döneminde finansal tablolar TMS 29 kapsamında enflasyona göre düzeltilir. Bu düzeltmenin ürettiği "Net Parasal Pozisyon Kazançları" kalemi, bazı şirketlerde dönem kârının tamamına yakınını oluşturabilir. Bu, nakit üreten bir kâr değil, muhasebesel bir düzeltme etkisidir. Dönem kârına bakarken bu kalemin payını mutlaka kontrol edin — ayrıntısını serinin üçüncü yazısında ele alıyoruz.
Muhasebe kârı yorum içerir; nakit içermez. Yıllar boyunca kâr açıklayıp işletme faaliyetlerinden nakit üretemeyen şirket, yatırımcının en dikkatle incelemesi gereken profildir. Basit kural: uzun vadede işletme nakit akışı, net kârı doğrulamalıdır.
KAP raporunuzu yükleyin; dönem karşılaştırması, oran analizi ve erken uyarı taraması otomatik hazırlansın.
FinansPusula Yatırımcı'yı ücretsiz deneyin →